Modern bir havalandırma sistemi tamamen bağımsız olarak çalışır. En önemli parametreler sürekli fark edilmeden izlenir. Parametrelerden biri belirlenen değerlerden saptığında sisteme ek taze hava sağlanır. Havalandırma sisteminin doğru şekilde çalışması için bina sakinlerinin herhangi bir müdahalede bulunması gerekmez. Sistem yalnızca bakım gerektiğinde uyarı verir. Ancak bir binadaki her oda aynı amaçla kullanılmaz. Bir odanın kullanım şekline bağlı olarak havalandırmanın farklı şekilde kontrol edilmesi gerekir. Bu makalede, bir havalandırma sisteminin optimum şekilde kontrol edilmesi için bazı tipik durumları ele almak istiyoruz. Sensör tipinin seçimi genellikle uygulamanın koşullarına göre belirlenir.
Değişken Doluluk Oranına Sahip Alanlar İçin CO2 Sensörleri
İç ortam karbon dioksit konsantrasyonu; dış ortam CO₂ seviyesi, insanların solunumu ve binanın havalandırma debisinin bir kombinasyonunun sonucudur. İnsanlar nefes aldığında havaya CO₂ bırakır. CO₂ seviyesi çok yükseldiğinde, CO₂ seviyesini düşürmek için ek taze hava sağlanması gerekir. Binalar ve konutlar giderek daha enerji verimli ve dolayısıyla daha hava geçirmez hale geldikçe, binaya doğal yollarla giren taze hava miktarı da azalır. Günümüzde birçok havalandırma sistemi enerji tasarrufu sağlamak amacıyla havayı geri döndürerek kullanır. Bu durum, temiz havanın içeri alınması yerine kirli havanın tekrar binaya verilmesine ve bunun sonucunda yüksek CO₂ konsantrasyonlarına ve düşük iç hava kalitesine yol açabilir. Taze havanın zamanında sağlandığından emin olmak için hava debisi izlenmelidir.
Orta ila yüksek seviyelerdeki karbon dioksit; baş ağrısı, konsantrasyon azalması ve yorgunluğa neden olabilir. Daha yüksek konsantrasyonlar ise bulantı, baş dönmesi ve kusmaya yol açabilir. İç ortam CO₂ seviyeleri; havalandırmaya, kişi sayısına ve insanların kapalı bir ortamda bulunma süresine bağlı olarak sürekli değişir. İç ortam CO₂ seviyelerinin 450–1.000 ppm arasında olması kabul edilebilir. Değerler bu aralığı aştığında ek havalandırma gerekir. Sentera CO₂ sensörleri, ortam havasındaki CO₂ seviyesini hassas bir şekilde ölçer. Uygulamaya bağlı olarak farklı muhafaza tiplerinde sunulurlar.
Toplantı odaları, konferans salonları veya birçok kişinin belirli aralıklarla bir araya geldiği diğer alanlar gibi değişken doluluk oranına sahip ortamlarda CO₂ konsantrasyonunda büyük dalgalanmalar meydana gelir. Oturma odası veya yatak odası gibi alanlarda da CO₂ sensörleri, havalandırma sistemini kontrol etmek ve taze hava beslemesini optimize etmek için en iyi seçimdir. CO₂ konsantrasyonu, egzoz havasında ölçülmelidir. Konut uygulamalarında genellikle oda veya kanal tipi CO₂ sensörleri kullanılır. Genel olarak, besleme havasındaki CO₂ seviyesinin oldukça sabit olduğu ve her durumda iç ortam havasındaki CO₂ seviyesinden daha düşük olduğu varsayılabilir. Bu alanlarda bağıl nem ve VOC konsantrasyonları gibi diğer parametreler genellikle daha sabit kalır.
Binadaki odalar, beslenen ve çekilen hava miktarını düzenlemek için kontrol vanalarıyla donatılmışsa, egzoz vanası odadaki bir CO₂ kontrol cihazı tarafından kontrol edilmelidir. Oda içerisinde aşırı basınç veya düşük basınç oluşmasını önlemek için besleme vanası, egzoz vanasının konumunu takip etmelidir (dengeli havalandırma). Yalnızca tek bir merkezi egzoz fanı veya tek bir ısı geri kazanım ünitesi varsa, bu ünite doğrudan CO₂ kontrol cihazı tarafından kontrol edilebilir. Bir diğer seçenek ise birden fazla sensör kurmak ve havalandırmayı binadaki en yüksek CO₂ ölçümüne göre kontrol etmektir.
Havalandırma sistemini yalnızca CO₂ ölçümüne göre değil, aynı zamanda CO₂ ve bağıl neme (ve gerektiğinde sıcaklığa) göre kontrol etmek için bir CO₂ kontrol cihazı kullanılmalıdır. Bu cihaz, bir vanayı veya fan hızını kontrol edebilen dahili bir kontrol algoritmasına sahiptir. Ölçülen değerlerin tamamı veya bir kısmı algoritma tarafından dikkate alınır. Bir CO₂ sensörü, ölçülen CO₂ değerinin yanı sıra bağıl nemi (ve sıcaklığı) üç ayrı analog sinyale dönüştürür. Bu sinyallerden biri kullanılarak vana konumu veya fan hızı kontrol edilebilir. Üçü aynı anda kullanılamaz.
Islak Hacimlerde Yoğuşmayı ÖnlemeTuvalet, banyo veya mutfak gibi alanlarda bağıl nemde daha büyük değişiklikler meydana gelir. Bağıl nem, havanın mevcut sıcaklığında taşıyabileceği maksimum nem miktarının yüzde olarak ifade edilen mevcut su içeriğini gösterir. Sıcak hava, soğuk havaya kıyasla daha fazla nem taşıyabilir. Bu nedenle aynı miktarda mutlak/özgül nem için soğuk havanın bağıl nemi çok daha yüksek olacaktır. CO₂ veya VOC gibi diğer parametreler ise burada genellikle daha sabit kalır. Bu nedenle bu alanların, yoğuşma riskini en aza indirecek şekilde havalandırılması daha mantıklıdır. Yoğuşma veya aşırı nem, küf ve mantar oluşumuna neden olabilir ve bu durum insan sağlığı açısından olumsuzdur.
Havalandırma sistemini yalnızca odanın kendi içindeki bağıl nem değerine göre kontrol etmek etkili değildir. Besleme havasının bağıl nemi de sabit olmayacaktır. Havalandırma sistemini CO₂'ye göre kontrol ederken dış ortam taze havasındaki CO₂ konsantrasyonunun oldukça sabit olduğu varsayılabilir. Ancak bağıl nem için aynı durum geçerli değildir. Sıcak bir yaz gününde dış ortamın bağıl nemi ile yağışlı bir sonbahar günündeki bağıl nem tamamen farklı olacaktır. Havalandırma sistemini yalnızca iç ortam bağıl nem ölçümüne göre düzenlemek bu nedenle etkili değildir.
Sıcaklık ve bağıl nem ölçümlerine dayanarak çiğ noktası sıcaklığı hesaplanabilir. Sentera bağıl nem sensörleri hem sıcaklığı hem de bağıl nemi ölçer ve çiğ noktası sıcaklığını otomatik olarak hesaplar. Hava, sıcaklığı çiğ noktası sıcaklığından daha düşük olan bir nesneyle temas ettiğinde yoğuşma meydana gelir. Bu nedenle besleme havasının çiğ noktası sıcaklığı her zaman ıslak hacmin iç sıcaklığından daha düşük olmalıdır. Bu koşul sağlandığında yoğuşma önlenebilir. Yani, ıslak bir hacimde bağıl nem çok yüksek olduğunda, bu durum, sağlanan havanın çiğlenme sıcaklığı yeterince düşükse, havalandırma ile çözülebilir. Bu da, iç mekanda bir bağıl nem sensörü ile birlikte, sağlanan havanın çiğlenme sıcaklığı hesaplamasını gerektirir.
Özel Kullanım Amaçlı Odalarda VOC Sensörleri
Bazı alanlarda iyi bir iç hava kalitesini korumak için CO₂ veya nem izleme yeterli değildir. VOC sensörleri, özellikle belirli faaliyetler, malzemeler veya ürünlerin havaya uçucu organik bileşikler (VOC'ler) salabileceği alanlarda oldukça kullanışlıdır.Sensör; besleme, egzoz ve dengeli havalandırma sistemlerinin yanı sıra havalandırma kontrol cihazlarına ve bina yönetim sistemlerine entegre edilebilir. Dengeli bir sistemde egzoz hava debisi VOC seviyesine göre tepki verebilir ve besleme hava debisi buna uygun şekilde takip edebilir. Bu sayede odada sabit bir ortam korunurken oda ile çevresindeki alanlar arasında istenmeyen basınç farklarının oluşması önlenebilir.
VOC'ler; boyalar, vernikler, yapıştırıcılar, temizlik ürünleri, mobilyalar ve yapı malzemelerinin yanı sıra yazdırma, fotokopi çekme, sigara içme veya odun yakma gibi faaliyetler sonucunda da açığa çıkabilir. Yüksek VOC seviyeleri iç hava kalitesini olumsuz etkileyebilir ve baş ağrısı, yorgunluk, tahriş ve konsantrasyon azalması gibi rahatsızlıklara neden olabilir. Bu nedenle bu tür kaynakların bulunduğu alanlarda iyi bir havalandırma özellikle önemlidir. VOC izleme; depolama odaları, fotokopi veya baskı ekipmanlarının bulunduğu odalar, matbaalar, atölyeler ve yapı malzemelerinin depolandığı alanlar için özellikle uygundur. Bu alanlarda sensör, hava kalitesindeki değişiklikleri sürekli olarak izler ve gerektiğinde havalandırma sisteminin tepki vermesini sağlar. VOC seviyeleri yükseldiğinde, kirli havanın daha hızlı uzaklaştırılması için hava debisi artırılabilir. Hava kalitesi iyileştiğinde ise hava debisi tekrar azaltılabilir.
VOC'ler; boyalar, vernikler, yapıştırıcılar, temizlik ürünleri, mobilyalar ve yapı malzemelerinin yanı sıra yazdırma, fotokopi çekme, sigara içme veya odun yakma gibi faaliyetler sonucunda da açığa çıkabilir. Yüksek VOC seviyeleri iç hava kalitesini olumsuz etkileyebilir ve baş ağrısı, yorgunluk, tahriş ve konsantrasyon azalması gibi rahatsızlıklara neden olabilir. Bu nedenle bu tür kaynakların bulunduğu alanlarda iyi bir havalandırma özellikle önemlidir. VOC izleme; depolama odaları, fotokopi veya baskı ekipmanlarının bulunduğu odalar, matbaalar, atölyeler ve yapı malzemelerinin depolandığı alanlar için özellikle uygundur. Bu alanlarda sensör, hava kalitesindeki değişiklikleri sürekli olarak izler ve gerektiğinde havalandırma sisteminin tepki vermesini sağlar. VOC seviyeleri yükseldiğinde, kirli havanın daha hızlı uzaklaştırılması için hava debisi artırılabilir. Hava kalitesi iyileştiğinde ise hava debisi tekrar azaltılabilir.
Bu yaklaşım, yalnızca CO₂ veya nem izlemenin yeterli olmadığı durumlarda özellikle faydalıdır. CO₂ esas olarak doluluk oranının bir göstergesiyken, VOC izleme malzemelerden, ürünlerden ve belirli faaliyetlerden kaynaklanan değişiklikleri tespit edebilir. Böylece havalandırma sistemi daha fazla bilgiye sahip olur ve odadaki gerçek koşullara daha etkili şekilde tepki verebilir. Havalandırma sistemini, depolama odaları, fotokopi makinesinin bulunduğu odalar, matbaalar, yapı malzemeleri depoları gibi alanlarda, çekilen havanın VOC ölçümüne göre kontrol etmek önerilir. VOC sensörleri genellikle, havalandırmayı CO2 ölçümüne veya neme göre kontrol etmenin bir seçenek olmadığı yerlerde kullanılır.
Bu yaklaşım, yalnızca CO₂ veya nem izlemenin yeterli olmadığı durumlarda özellikle faydalıdır. CO₂ esas olarak doluluk oranının bir göstergesiyken, VOC izleme malzemelerden, ürünlerden ve belirli faaliyetlerden kaynaklanan değişiklikleri tespit edebilir. Böylece havalandırma sistemi daha fazla bilgiye sahip olur ve odadaki gerçek koşullara daha etkili şekilde tepki verebilir. Havalandırma sistemini, depolama odaları, fotokopi makinesinin bulunduğu odalar, matbaalar, yapı malzemeleri depoları gibi alanlarda, çekilen havanın VOC ölçümüne göre kontrol etmek önerilir. VOC sensörleri genellikle, havalandırmayı CO2 ölçümüne veya neme göre kontrol etmenin bir seçenek olmadığı yerlerde kullanılır.
DSVCG2-4, havalandırma kanallarında hava kalitesini izlemek üzere tasarlanmıştır. Sıcaklık, bağıl nem ve VOC Index ölçümü yaparak hava alitesindeki değişiklikler hakkında net bir gösterge sağlar. VOC Index, talep kontrollü havalandırmayı desteklemek ve ek hava debisinin ne zaman gerekli olduğunu belirlemek için kullanılabilir.
Sensör; besleme, egzoz ve dengeli havalandırma sistemlerinin yanı sıra havalandırma kontrol cihazlarına ve bina yönetim sistemlerine entegre edilebilir. Dengeli bir sistemde egzoz hava debisi VOC seviyesine göre tepki verebilir ve besleme hava debisi buna uygun şekilde takip edebilir. Bu sayede odada sabit bir ortam korunurken oda ile çevresindeki alanlar arasında istenmeyen basınç farklarının oluşması önlenebilir.
Hava kalitesini sürekli olarak izleyerek ve gerektiğinde havalandırmayı ayarlayarak DSVCG2-4, daha temiz, daha konforlu ve daha sağlıklı bir iç ortamın oluşturulmasına yardımcı olabilir. Aynı zamanda havalandırma yalnızca ölçülen koşullar gerektirdiğinde artırıldığından, gereksiz hava debisinin ve enerji tüketiminin önlenmesine yardımcı olur.