Destratifikasyon nedir?Destratifikasyon, bir ortam içerisindeki farklı yüksekliklerde oluşan sıcaklık farklarının azaltılması işlemidir. Yüksek tavanlı binalarda sıcak hava doğal olarak yükselir ve hava tabakalaşması meydana gelir. Bunun sonucunda tavan seviyesinde, zemin seviyesine kıyasla önemli ölçüde daha yüksek sıcaklıklar oluşabilir. Destratifikasyon uygulaması sayesinde tavan altında biriken sıcak hava tekrar aşağı seviyelere taşınır ve daha soğuk hava ile karıştırılır. Böylece ortam içerisindeki sıcaklık dağılımı daha dengeli hale gelir. Farklı hava katmanlarının karıştırılması, destratifikasyon fanları olarak da adlandırılan tavan fanları aracılığıyla gerçekleştirilir.
Basit bir örnek olarak, yüksekliği sekiz metre olan bir depoyu ele alalım. Çalışma seviyesinde sıcaklık 18 °C iken, tavan seviyesinde 25 °C sıcaklık ölçülebilir. Bu durumda ısının büyük bir kısmı, kullanıcı konforuna çok az katkı sağlayan bir bölgede birikmiş olur. Destratifikasyon sayesinde bu sıcak hava tekrar kullanım bölgesine yeniden dağıtılır.
Tabakalaşma nedeniyle oluşan sıcaklık artışı; bina tipine, ortam yüksekliğine, kullanılan ısıtma yöntemine ve hava dolaşımına bağlı olarak değişiklik gösterir. Destratifikasyon sistemi bulunmayan yüksek hacimli alanlarda genellikle metre başına yaklaşık 0,5 ila 1 °C arasında bir sıcaklık farkı oluştuğu kabul edilir. Bu değer; depolar, spor salonları ve endüstriyel tesisler için çoğu zaman gerçekçi bir tahmindir. İyi tasarlanmış ve doğru çalışan bir destratifikasyon sistemi ile bu sıcaklık farkı genellikle metre başına 0,2 ila 0,3 °C seviyelerinin altına indirilebilir.
Destratifikasyon, bu nedenle tavan altında biriken sıcak havanın ortam içerisine yeniden dağıtılmasını sağlayan bir tekniktir. Bu uygulama sayesinde daha homojen bir sıcaklık dağılımı elde edilir; böylece hem kullanıcı konforu artırılır hem de binanın enerji verimliliği iyileştirilir.
Destratifikasyonun avantajları nelerdir? Destratifikasyon özellikle depo alanları, üretim tesisleri, spor salonları, ibadethaneler, havaalanı terminalleri ve atrium gibi yüksek hacimli yapılarda oldukça faydalıdır. Bu sistem özellikle ortam yüksekliğinin yaklaşık dört ila beş metreden fazla olduğu, alanın ısıtıldığı ve zemin ile tavan arasında belirgin sıcaklık farklarının oluştuğu durumlarda önem kazanır.
Doğru şekilde tasarlanmış bir destratifikasyon sistemi, sıcaklığın daha dengeli dağılmasını sağlayarak termal konforu artırır. Bunun yanında çatıdan kaynaklanan ısı kayıplarını azaltarak önemli ölçüde enerji tasarrufu sağlayabilir. Kullanım alanı daha hızlı ve daha verimli şekilde ısıtılır.
Destratifikasyon uygulanırken bazı önemli noktalar dikkate alınmalıdır. Örneğin hava çok yüksek hızla aşağıya doğru yönlendirilmemelidir; çünkü bu durum rahatsız edici hava akımlarına neden olabilir ve konfor seviyesini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca doğru kontrol sistemi büyük önem taşır. Tavan fanları da enerji tükettiği için destratifikasyon yalnızca gerçek sıcaklık farklarının bulunduğu durumlarda avantaj sağlar. Tavan fanlarının enerji tüketimi, destratifikasyon sayesinde elde edilen ısı tasarrufundan daha düşük olmalıdır.
Bu nedenle sistemin doğru çalışmasını sağlamak amacıyla zemin dave tavan seviyelerine sıcaklık sensörleri yerleştirilir ve fanların çalışması otomatik olarak kontrol edilir. Evler ve ofisler gibi düşük tavanlı alanlarda sıcaklık farkları genellikle sınırlı olduğundan enerji tasarrufu etkisi daha düşük olabilir. Son olarak, destratifikasyon sisteminin mevcut havalandırma ve ısıtma sistemleriyle uyumlu şekilde çalışması gerekir. Böylece farklı hava akışlarının birbirini olumsuz etkilemesi önlenir.
Sentera Destratifikasyon Kontrolörü DSCA8-DM
Sentera Destratifikasyon Kontrolörü DSCA8-DM, depo alanları, üretim tesisleri, lojistik merkezleri, spor salonları ve ticari binalar gibi yüksek tavanlı büyük hacimlerde sıcaklık dağılımını iyileştirmek amacıyla geliştirilmiş akıllı bir HVAC kontrolörü çözümüdür. Bu tür yapılarda sıcak hava doğal olarak yükselerek tavan seviyesinde birikir ve ortamın üst ve alt bölümleri arasında önemli sıcaklık farkları oluşturur. Isı tabakalaşması olarak adlandırılan bu durum, kullanıcı konforunun azalmasına ve gereksiz enerji tüketimine neden olabilir.
DSCA8-DM destratifikasyon kontrolörü, biri tavana yakın seviyede, diğeri ise zemin seviyesine yakın konumda bulunan iki adet PT500 sıcaklık sensörü aracılığıyla ortam sıcaklıklarını sürekli olarak izler.
PT500 sıcaklık sensörleri farklı muhafaza tipleriyle kullanılabilir:
İstenirse zemin ve tavan sensörleri için farklı muhafaza tipleri kullanılabilir. Sıcaklık sensörleri DSCA8-DM destratifikasyon kontrolörü ile birlikte verilmez; böylece uygulamanın gereksinimlerine en uygun sensör muhafazası seçilebilir. Ölçülen sıcaklık farkına bağlı olarak kontrolörü, bağlı tavan fanlarının hızını otomatik olarak ayarlar.
Tavan ve zemin arasındaki sıcaklık farkı arttığında kontrolörü, fan hızını yükselterek tavan seviyesinde biriken sıcak havanın aşağıya taşınmasını ve ortam içerisine yeniden dağıtılmasını sağlar.
Sıcaklık dağılımı dengelendikçe fan hızı otomatik olarak azaltılır. Böylece sistem gereksiz enerji tüketimini önleyerek daha verimli ve ekonomik bir çalışma sağlar.
EC motorlu tavan fanları
DSCA8-DM destratifikasyon kontrolörü, EC motorlu bir veya birden fazla tavan fanını kontrol edebilmek için tek bir analog çıkışa sahiptir. Dahili kontrol algoritması sayesinde fan performansı otomatik olarak ayarlanır ve sürekli kullanıcı müdahalesine gerek kalmadan optimum iç ortam koşullarının korunmasına yardımcı olur.
DSCA8-DM kontrolörü ayrıca dahili bir termostat fonksiyonuna sahiptir. Eğer sıcak hava üfleyicileri kurulmuşsa, bunlar röle çıkışı (ON-OFF) üzerinden kontrol edilebilir. Tavan fanlarının altına sıcak hava verilerek bu havanın tüm ortama dengeli şekilde dağıtılması sağlanabilir.
AC motorlu tavan fanları
AC motorlu tavan fanlarında analog çıkış sinyali, istenen fan hızını fan hız kontrolörüne iletir. Aşağıdaki fan hız kontrolörleri DSCA8-DM destratifikasyon kontrolörü ile birlikte kullanılabilir:
- Analog girişli Frekans invertörleri
- Analog girişli sürekli değişken Elektronik fan hız kontrolörleri
- Analog girişli 5 kademeli Transformatörlü fan hız kontrolörleri
Yerel kontrol fonksiyonlarının yanı sıra DSCA8-DM destratifikasyon kontrolörü, Modbus RTU haberleşmesini de destekler. Bu özellik sayesinde bina yönetim sistemlerine ve gelişmiş HVAC kontrol ağlarına entegre edilebilir.
Uyumlu bir internet ağ geçidi üzerinden SenteraWeb bulut platformuna bağlandığında kullanıcılar: sistem çalışma durumunu uzaktan izleyebilir, geçmiş verilere erişebilir, alarm ve bildirimleri alabilir, ayarları herhangi bir konumdan değiştirebilir.
Isı tabakalaşmasını azaltan DSCA8-DM Destratifikasyon Kontrolörü; kullanıcı konforunu artırır, ısıtma ihtiyacını azaltır, enerji maliyetlerini düşürür ve daha sürdürülebilir bina işletimine katkı sağlar. Özellikle ısıtma maliyetlerinin yüksek olduğu ve yüksek tavan nedeniyle sıcaklık dengesizliğinin sürekli bir sorun oluşturduğu tesislerde önemli avantajlar sunar.